سقوط بدون سقوط آیا بار دیگر تله توسیدید شکارچی خودرا خواهد بلعید؟
به گزارش دکور پرداز، یک اقتصاددان اظهار داشت: بااینکه دلار بازهم مهم ترین ارز ذخیره جهان است، اما روند کاهش سهم آن در ذخایر ارزی بانکهای مرکزی طی سالهای اخیر مورد توجه تحلیل گران قرار گرفته است.
به گزارش دکور پرداز به نقل از مهر، هم زمان با بالا گرفتن رقابت قدرت های بزرگ و افزایش تنش های ژئوپلیتیکی، بحث در رابطه با آینده نظم بین المللی و جایگاه ایالات متحده در جهان بار دیگر در محافل سیاسی و اقتصادی مطرح گردیده است. در همین رابطه، مهدی منصوری بیدکانی، اقتصاددان و استاد دانشگاه، در گفتگو با خبرنگار مهر به بررسی نشانه های افول نظم موسوم به «پکس آمریکانا» و تاثیر سیاستهای آمریکا بر شتاب گرفتن تغییرات در نظام جهانی پرداخت.
پکس آمریکانا چیست و چرا اهمیت دارد؟
منصوری بیدکانی در آغاز این گفتگو با اشاره به مفهوم «پکس آمریکانا» اظهار داشت: پکس آمریکانا یا صلح آمریکایی، عنوانی است که برای توصیف دوره سلطه اقتصادی، سیاسی و نظامی آمریکا بعد از پایان جنگ جهانی دوم به کار می رود. در این نوبت، دلار به ارز ذخیره اصلی جهان تبدیل شد، آمریکا نقش اصلی در تأمین امنیت مسیرهای تجاری و دریایی بر عهده گرفت و نهادهایی مانند صندوق بین المللی پول و بانک جهانی به ستون های نظم اقتصادی جهانی تبدیل شدند.
وی اضافه کرد: در دهه های گذشته خیلی از کشورها برای رسیدن به رشد اقتصادی یا تأمین امنیت خود ناگزیر بودند قواعد این نظم را بپذیرند، اما امروز نشانه هایی از تضعیف این ساختار مشاهده می شود.
ماجرای جان کورنین؛ نشانه ای از تغییر در سیاست آمریکا
این اقتصاددان با اشاره به تحولات درون حزب جمهوری خواه آمریکا اظهار داشت: یکی از علائم مهم این تغییرات را میتوان در تحولات سیاسی داخل آمریکا مشاهده کرد. به باور من، تضعیف جایگاه چهره های سنتی حزب جمهوری خواه و افزایش نقش وفاداری شخصی در رقابتهای سیاسی، مبین تغییرات عمیق در ساختار تصمیم گیری این حزب است.
وی اضافه کرد: اگر سیاستمداران باسابقه و اثرگذار هم برای حفظ جایگاه خود با چالش مواجه شوند، این مساله می تواند نشان دهنده افزایش شکاف های داخلی و کاهش انسجام در ساختار سیاسی آمریکا باشد.
منصوری بیدکانی تاکید کرد: از نگاه من، این روند صرفا یک اتفاق حزبی نیست، بلکه نشانه ای از تحولات گسترده تر در نظام سیاسی ایالات متحده شمرده می شود.
تله توسیدید؛ رقابتی که می تواند به ضرر قدرت مسلط تمام شود
وی در ادامه با اشاره به نظریه «تله توسیدید» اظهار داشت: این مفهوم در علوم سیاسی به وضعیتی اشاره دارد که در آن یک قدرت مسلط از ظهور قدرتی جدید احساس تهدید می کند و واکنش های آن برای مهار رقیب، در نهایت به تضعیف موقعیت خود قدرت مسلط منجر می شود.
این استاد دانشگاه اضافه کرد: به اعتقاد من، بخشی از سیاستهای آمریکا در برابر چین، ایران و حتی متحدان اروپایی را میتوان از این زاویه تحلیل کرد.
وی در رابطه با سیاستهای تجاری آمریکا ضد چین اظهار داشت: اعمال تعرفه های گسترده با هدف محدود کردن رشد اقتصادی چین انجام شد، اما در عمل باعث شد پکن سرمایه گذاری بیشتری برای توسعه زنجیره های تأمین مستقل و کاهش وابستگی به غرب انجام دهد.
منصوری بیدکانی همینطور در رابطه با سیاست فشار حداکثری ضد ایران اظهار داشت: از دیدگاه من، این سیاستها نه تنها به تغییر رفتار ایران منجر نشد، بلکه همکاریهای اقتصادی و راهبردی میان ایران، چین و روسیه را تقویت کرد و انگیزه کشورها برای ایجاد سازوکارهای مالی جایگزین را افزایش داد.
وی اضافه کرد: خروج آمریکا از توافق هسته ای و اختلافات فزاینده با برخی متحدان اروپایی هم باعث شد بحث کاهش وابستگی به نظام مالی تحت رهبری آمریکا در کشورهای مختلف جدی تر دنبال شود.
آیا اعتبار بازدارندگی آمریکا کاسته شده است؟
این اقتصاددان در ادامه اظهار داشت: یکی از پایه های اصلی نظم آمریکامحور، قدرت بازدارندگی و توان اعمال فشار سیاسی و اقتصادی بود. در عین حال، تحولات سالهای اخیر نشان داده که برخی کشورها توانسته اند در مقابل فشارهای گسترده مقاومت کنند و مسیرهای جایگزین برای تجارت و همکاریهای اقتصادی بیابند.
وی اضافه کرد: از نگاه خیلی از کشورها، تجربه ایران، روسیه و برخی اقتصادهای دیگر نشان داده است که وابستگی مطلق به نظام مالی مبتنی بر دلار می تواند صدمه پذیری بوجود آورد و بنابراین سعی برای تنوع بخشی به شرکای تجاری و ابزارهای مالی افزایش پیدا کرده است.
دلار و یوان؛ آغاز یک جابه جایی تاریخی؟
منصوری بیدکانی با اشاره به تحولات بازارهای مالی جهان اظهار داشت: باآنکه دلار همچنان مهم ترین ارز ذخیره جهان است، اما روند کاهش سهم آن در ذخایر ارزی بانکهای مرکزی طی سالهای اخیر مورد توجه مفسرین قرار گرفته است.
وی اضافه کرد: گسترش استفاده از یوان در تجارت خارجی چین، توسعه سامانه پرداخت بین بانکی فرامرزی چین (CIPS)، افزایش مبادلات غیردلاری میان برخی کشورها و سعی برای تسویه بخشی از تجارت انرژی با ارزهای محلی، همگی نشان دهنده روندی تدریجی در جهت متنوع سازی نظام پولی جهان است.
این استاد دانشگاه تاکید کرد: این به مفهوم کنار رفتن سریع دلار نیست، بلکه مبین آغاز یک تغییر ساختاری بلند مدت در اقتصاد جهانی است.
نظم جدید هنوز متولد نشده است
منصوری بیدکانی در جمع بندی سخنان خود اظهار داشت: به باور من، جهان در مرحله گذار قرار دارد؛ نظمی که بعد از جنگ جهانی دوم شکل گرفت با چالش های جدی روبرو شده، اما هنوز جایگزین مشخص و تثبیت شده ای برای آن شکل نگرفته است.
وی اضافه کرد: اگر سیاستگذاران آمریکایی همچنان با منطق دوران تک قطبی به تحولات جهان نگاه کنند، ممکنست ناخواسته روند انتقال قدرت در نظام بین الملل را تسریع کنند.
این اقتصاددان تصریح کرد: پرسش اصلی امروز این نیست که آیا نظم جهانی درحال تغییر است یا خیر، بلکه اینست که نظم جدید چه خصوصیت هایی خواهد داشت و کدام قدرت ها نقش اصلی را در شکل گیری به آن ایفا خواهند کرد.
مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم در مورد این مطلب نظر دهید